TTO - Trang Cha mẹ và con cái nhận được ý kiến của bạn đọc về việc bảo bọc con quá mức trong gia đình hiện nay.

Bảo bọc con quá mức và những hệ lụy - Ảnh 1. © Quỳnh Anh (Hưng Yên) - Nguyễn Đước (TP.HCM) Bảo bọc con quá mức và những hệ lụy - Ảnh 1.

Xin được trích đăng:

Con muốn tự lập

Còn nhớ hồi con học lớp 5, tết xong cô quyên góp tiền ủng hộ một bạn trong trường không may có ba bị tai nạn giao thông mất. Các bạn trong lớp ào lên nộp rất nhanh, giành nhau nộp cho cô như thể sợ không đến lượt mình. Còn con cứ ngồi im, rất ngại với các bạn. Thằng Minh kế bên con chìa tờ 10.000 đồng và hỏi con có mượn không? Con đành lắc đầu: "Mai mình nộp sau cũng được".

May mà cô giáo con cũng tế nhị, sau khi thu tiền cũng không nói còn bạn nào, chứ không thì con chẳng biết giấu mặt vào đâu. Con cũng có tiền nhưng hết tết mẹ thu lại của hai anh em rồi còn đâu. Mẹ cứ nói ai nuôi cho ăn học? Quần áo ai may cho mà mặc? Rồi cáu lên mẹ còn nạt: Các con có tính được với mẹ không? Có trả đủ mẹ tiền bú mớm từ bé tới giờ không? Vậy là bao năm qua con vẫn không có một cắc nào trong túi. Muốn bất cứ cái gì đều phải được mẹ đồng ý.

Bạn Mai Anh lớp con làm "ma ma tổng quản" của cả lớp lẫn ở nhà. Bạn ấy kể ba mẹ đi làm công ty, không bạn ấy thì ai chợ búa? Chưa bao giờ phải đi vay mượn ai. Bạn còn kể với con là mẹ bạn cho cuốn sổ ghi chép các khoản mua bán trong ngày vào đó để biết đường mà cân đối chi tiêu. Hay bạn Hùng Anh lớp con cũng vậy. Thi thoảng bạn rủ con xuống căngtin nhà trường ăn xôi vì buổi sáng đi học vội. Chỉ là gói xôi nhưng vui ơi là vui và thấy ấm áp cực kỳ!

Mẹ bạn ấy rất tôn trọng con. Tết xong chỉ cần báo tiền mừng tuổi của hai anh em được bao nhiêu, chi gì cứ hỏi mẹ, nếu thấy hợp lý mẹ bạn ấy sẽ ok ngay. Chứ không như mẹ, mở cặp của con ra mà thấy tiền là mẹ la lên. Mẹ tra hỏi đến ra thì thôi. Nhiều khi con cầm tiền cho tổ để mua đồ dùng hoạt động nhóm. Mẹ gọi điện trách cô giáo sao lại để trẻ con cầm tiền. Lúc nào mẹ cũng coi con là đứa trẻ con không lớn được.

Mẹ ơi! Đúng là "con dù lớn vẫn là con của mẹ" nhưng con vẫn thích được làm người lớn, được hơi hơi tự do một chút. Con cũng muốn mẹ cho con một số quyền tự quyết nhất định, hoặc là mẹ biết con đang làm việc gì đó không theo ý mẹ thì mẹ cũng đừng bắt con phải thế này thế kia. Con thèm được như các bạn. Rắn rỏi và mạnh mẽ, tự lập làm sao. Mẹ nhé!

Phụ huynh kiểm tra bài vở của con tại sân trường ngay khi đón con - Ảnh: NHƯ HÙNG © Quỳnh Anh (Hưng Yên) - Nguyễn Đước (TP.HCM) Phụ huynh kiểm tra bài vở của con tại sân trường ngay khi đón con - Ảnh: NHƯ HÙNG

Mặc quần áo "toàn theo ý mẹ"

Hiện nay không ít phụ huynh bảo bọc, chăm sóc con cái quá mức khiến con trẻ cảm thấy "tù túng". Từ chuyện ăn uống hằng ngày cho đến con mặc quần áo gì - nhất là trong những ngày tết - đều phải nhất nhất tuân theo quan điểm của cha mẹ.

Anh chị H. có hai con - một trai, một gái. Các cháu học rất giỏi và chăm ngoan. Có lần hai cháu tâm sự với tôi ngày cuối tuần ba mẹ con vào siêu thị mua sắm đồ tết. Hai anh em cháu tranh nhau chọn chọn, lựa lựa và đòi mặc thử nhưng mẹ nhất quyết không đồng ý vì "quần áo đó con mặc trông sẽ già trước tuổi".

Cái áo màu vàng, cái áo màu đen có cái nơ màu hồng trên ngực với kim tuyến lấp lánh hay cái quần jean con rất muốn thử và mặc thì mẹ lại "chê lấy chê để", nói là không hợp với lứa tuổi học trò, màu mè trông "sến" quá. Hoặc còn nhỏ mặc quần jean... không tốt cho sức khỏe, trong khi đó bộ quần áo mà mẹ chọn mua "con lại không thích mặc chút nào".

Có lần anh chị chia sẻ với tôi con cái còn nhỏ, lứa tuổi "ăn chưa no lo chưa tới" làm sao biết nhìn nhận, đánh giá và có "gu" thẩm mỹ như người lớn mình được. Cháu gái ruột của tôi ở quê Quảng Ngãi (năm nay đang học lớp 8) cũng từng phàn nàn với tôi trong một lần tôi về thăm quê dịp Tết Nguyên đán về chuyện mẹ cháu hay mua quần áo cho cháu cũng như cho anh của cháu... toàn theo ý của mẹ, nhất là những bộ quần áo mặc tết.

Trao cho con quyền tự chọn

Dẫu biết rằng trong mắt cha mẹ, con cái mình vẫn còn bé bỏng, thơ ngây. Vì vậy chuyện "ăn gì" và "mặc gì" thì cha mẹ, người lớn trong gia đình có quyền được tư vấn, lựa chọn cho con thay vì để con tự lựa chọn. Thế nhưng không vì thế mà không trao cho con cái quyền được lựa chọn những bộ quần áo con thích, những màu áo con thích. Hãy cho con được lựa chọn cho mình những bộ quần áo đẹp, phù hợp theo cách nhìn của riêng con.

Trẻ có thể trở nên phụ thuộc

ThS tâm lý NGUYỄN BẢO ÂN © Quỳnh Anh (Hưng Yên) - Nguyễn Đước (TP.HCM) ThS tâm lý NGUYỄN BẢO ÂN

Chúng ta cần nhìn lại để hiểu rõ tình huống của bản thân và con em mình. Khi ấy ta không còn phản ứng hoặc bảo bọc theo thói quen nữa mà chúng ta biết được điều gì cần làm để tốt cho con.

Trao đổi về vấn đề này, ThS tâm lý NGUYỄN BẢO ÂN, người sáng lập Dear Mind - công ty chuyên về lĩnh vực lượng giá và hỗ trợ trẻ có nhu cầu đặc biệt, nói:

- Việc các bậc phụ huynh yêu thương và muốn bảo bọc con cái của mình là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, chúng ta cần biết rằng cách thức nuôi dạy của phụ huynh là một trong những yếu tố ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của trẻ. Chính vì thế, nếu chúng ta can thiệp quá sâu vào tiến trình phát triển tự nhiên của trẻ bằng việc bảo bọc quá mức thì có thể đưa đến những kết quả không như chúng ta mong đợi.

Nếu các bậc cha mẹ bảo bọc quá mức, không để trẻ có tính tự chủ, khám phá, trẻ có thể trở nên phụ thuộc, không có trách nhiệm, và cũng có thể ảnh hưởng đến lòng tự tôn cũng như những khả năng ra quyết định, các mối quan hệ xã hội về sau.

* Con cái nên ứng xử sao trong hoàn cảnh được cha mẹ bảo bọc quá mức?

- Nếu bạn là những người con được cha mẹ bảo bọc quá mức thì có thể bạn rất khó chịu. Cho nên việc đầu tiên bạn cần làm là chăm sóc những cảm xúc khó chịu của mình và hiểu rằng việc cha mẹ bảo bọc mình như vậy là vì tình thương dành cho mình. Chỉ là cách biểu hiện của tình thương đó chưa phù hợp với bạn.

* Vậy nếu thương con quá thì phải làm thế nào để cho tốt?

- Thiền sư Thích Nhất Hạnh có câu nói rất nổi tiếng là: "Tình yêu của bạn phải khiến cho người yêu cảm thấy tự do". Tình yêu ở đây cũng bao gồm luôn cả tình yêu giữa cha mẹ và con cái.

Chúng ta thương yêu con em mình và việc chở che, bảo vệ là đúng. Tuy nhiên, để tránh những kết quả mà không một ai mong đợi thì ta phải biết cách thể hiện tình yêu thương của mình. Có thể chúng ta nghĩ rằng nếu chúng ta không bảo bọc sẽ bất lợi cho con em của mình, ý nghĩ này gây cho mình một mối lo và mình càng trở nên bảo bọc nhiều hơn để giảm thiểu nỗi lo đó.

TẤN KHÔI thực hiện

Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả, được đối tác nội dung của chúng tôi cung cấp và không thể hiện quan điểm của Microsoft News (MSN) hay Microsoft.

Arsenal

  • Arsenal vào vòng 4 FA Cup bằng chiến thắng tối thiểu
    Arsenal vào vòng 4 FA Cup bằng chiến thắng tối thiểu
    Rạng sáng 7/1, bàn thắng duy nhất của tiền vệ trẻ Reiss Nelson giúp thầy trò HLV Mikel Arteta có chiến thắng 1-0 trước Leeds United để giành quyền vào vòng ...
    Source by: Zing.vn
  • Arsenal thay đổi thế nào sau giờ nghỉ tại FA Cup?
    Arsenal thay đổi thế nào sau giờ nghỉ tại FA Cup?
    Alexandre Lacazette đã tiết lộ rằng HLV Arteta đã phản ứng gay gắt sau màn trình diễn thất vọng trong hiệp 1 ở trận đấu với Leeds.

Inter

  • Lukaku giúp Inter hạ Napoli - VnExpress Thể Thao
    Lukaku giúp Inter hạ Napoli - VnExpress Thể Thao
    Romelu Lukaku lập cú đúp khi Inter thắng 3-1 ngay trên sân của Napoli tại vòng 18 Serie A, hôm 6/1.
  • Lukaku lập kỷ lục 70 năm cho Inter Milan
    Lukaku lập kỷ lục 70 năm cho Inter Milan
    Cựu tiền đạo của Man United, Romelu Lukaku vừa lập cú đúp giúp Inter Milan hạ Napoli ở vòng 18 Serie A qua đó ghi dấu ấn cho riêng mình.

Man Utd đấu với Man City

  • Nhận định bóng đá Man United vs Man City, 3h00 ngày 81: Đập tan ...
    Nhận định bóng đá Man United vs Man City, 3h00 ngày 81: Đập tan ...
    Đúng ngày này một tháng trước, Man United đánh bại Man City ngay tại Etihad, góp phần đập tan hi vọng bám đuổi Liverpool của thầy trò Pep Guardiola.
    Source by: Bóng Đá +
  • MU – Man City: "Quỷ đỏ" điêu đứng vẫn mơ chặn "Nhà Vua"-Bóng ...
    MU – Man City: "Quỷ đỏ" điêu đứng vẫn mơ chặn "Nhà Vua"-Bóng ...
    Nhận định bóng đá, MU – Man City, 3h00, 8/1, lượt đi bán kết cúp Liên đoàn Anh) MU đã từng thắng Man City 2-1 giải Ngoại hạng Anh 1 tháng trước. Liệu lần ...
    Source by: Tin tức 24h

Missing Link

  • Giải Quả cầu Vàng 2020:
    Giải Quả cầu Vàng 2020: 'Missing Link' gây sốc khi đánh bại 'ông ...
    (Thethaovanhoa.vn) - Chiến thắng của hạng mục Phim hoạt hình xuất sắc nhất của giải thưởng Quả cầu Vàng là Missing Link, một cái tên không ngờ đến, khi ...
  • Quả cầu vàng 2020:
    Quả cầu vàng 2020: 'Missing Link' đoạt giải hoạt hình hay nhất 2019!
    Theo truyền thống, Quả cầu vàng luôn là chương trình trao giải phim ảnh lớn đầu tiên được tổ chức sớm nhất mỗi năm và đóng vai trò là tiền đề cho giải Oscar ...
    Source by: Saostar.vn

Giá vàng

  • Giá vàng hôm nay ngày 7/11: Sau khi tăng vọt, vàng trong nước hạ ...
    Giá vàng hôm nay ngày 7/11: Sau khi tăng vọt, vàng trong nước hạ ...
    (ĐTCK) Giá vàng thế giới mặc dù phiên đêm qua tiếp tục tăng mạnh nhưng đã chịu áp lực chốt lời nhất định khi sang phiên châu Á sáng nay và xuống dưới ...
    Source by: tinnhanhchungkhoan
  • Giá vàng hôm nay 7/1, tăng chưa từng có, lên đỉnh 7 năm, tín hiệu ...
    Giá vàng hôm nay 7/1, tăng chưa từng có, lên đỉnh 7 năm, tín hiệu ...
    Giá vàng hôm nay 7/1 trên thị trường thế giới tăng vọt lên đỉnh cao mới, trong khi giá vàng trong nước tăng chưa từng có thêm vài triệu đồng mỗi lượng nhưng ...
    Source by: Vietnamnet.vn

Juventus

  • Ronaldo:
    Ronaldo: 'Juventus thắng quan trọng hơn hattrick' - VnExpress Thể ...
    Cristiano Ronaldo đặt niềm vui chiến thắng của tập thể lên trên ý nghĩa cá nhân sau cú hattrick trong trận Juventus hạ Cagliari 4-0 hôm 6/1.
  • Kết quả Juventus vs Cagliari: Ronaldo ghi hat-trick tuyệt đỉnh
    Kết quả Juventus vs Cagliari: Ronaldo ghi hat-trick tuyệt đỉnh
    Juventus 4-0 Cagliari: Ronaldo đánh đấu ngày thi đấu thăng hoa với cú hat-trick mang về chiến thắng 4-0 cho Juventus trước Cagliari ở vòng 18 Serie A.
    Source by: Vietnamnet.vn

Ford Mustang

  • Honda Air Blade tông vỡ đầu siêu xe Ford Mustang và cái kết bất ngờ
    Honda Air Blade tông vỡ đầu siêu xe Ford Mustang và cái kết bất ngờ
    Một người đàn ông điều khiển chiếc Honda Air Blade đã vô tình tông chiếc siêu xe Ford Mustang khi anh ta cố tình vượt đèn đỏ.

Vũ Khắc Tiệp

  • Vũ Khắc Tiệp bị đánh vì quỵt nợ hàng tỉ đồng?
    Vũ Khắc Tiệp bị đánh vì quỵt nợ hàng tỉ đồng?
    Sau hình ảnh gương mặt bê bết máu, mới đây, dân mạng tiếp tục xôn xao trước loạt hình ảnh Vũ Khắc Tiệp ngồi tại đồn công an kèm thông tin anh bị đánh vì ...
    Source by: Báo Thanh Niên
  • Giữa ồn ào bị hành hung vì quỵt nợ, Vũ Khắc Tiệp vẫn bảnh bao đi ...
    Giữa ồn ào bị hành hung vì quỵt nợ, Vũ Khắc Tiệp vẫn bảnh bao đi ...
    (VOH) - Mặc những tin đồn bị giang hồ vây đánh vì nợ nần đang được lan truyền trên mạng xã hội, Vũ Khắc Tiệp vẫn lên đồ lịch lãm cùng Phượng Chanel đi ăn ...

X1

  • Nhóm X1 tan rã vì nghi án gian lận phiếu bầu
    Nhóm X1 tan rã vì nghi án gian lận phiếu bầu
    Nhóm X1 chính thức tan rã sau khi chịu ảnh hưởng nặng nề từ bê bối thao túng phiếu bầu của chương trình Produce X 101. Người hâm mộ đang làm đủ mọi ...
    Source by: Báo Thanh Niên
  • X1 tan rã sau 5 tháng ra mắt, cùng nhìn lại bê bối gian lận phiếu bầu ...
    X1 tan rã sau 5 tháng ra mắt, cùng nhìn lại bê bối gian lận phiếu bầu ...
    Từng được công nhận là show sống còn hấp dẫn nhất xứ Hàn, series "Produce" của nhà Mnet liên tục khiến khán giả thất vọng bởi những bí mật khủng khiếp ...
    Source by: Kênh 14

Tottenham

  • Tin HOT bóng đá trưa 7/1: Abramovich suýt mất mạng vì huyền thoại ...
    Tin HOT bóng đá trưa 7/1: Abramovich suýt mất mạng vì huyền thoại ...
    Cập nhật tin HOT bóng đá trưa 7/1: Tỷ phú Roman Abramovich suýt nữa mất mạng vì cựu cầu thủ Chelsea cách đây 3 năm. Ngoài ra còn một số thông tin đáng ...
    Source by: Tin tức 24h

Nguyễn Tấn Dũng

  • Nguyên Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và nhiều nghệ sĩ đến chia ...
    Nguyên Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và nhiều nghệ sĩ đến chia ...
    TTO - Ngày 5-1, nguyên Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, nhiều nghệ sĩ gạo cội cùng các diễn viên trẻ đã đến thắp hương trước linh cữu, chia buồn cùng gia đình ...
  • Mối quan hệ giữa nguyên Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và nghệ sĩ ...
    Mối quan hệ giữa nguyên Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và nghệ sĩ ...
    Danh hài Vân Sơn cho biết nguyên Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng có quan hệ họ hàng với nghệ sĩ Nguyễn Chánh Tín.
    Source by: Báo Thanh Niên

Minh Đạo

  • Mẹ tài tử Minh Đạo bán khoai lang ngoài chợ
    Mẹ tài tử Minh Đạo bán khoai lang ngoài chợ
    Gia đình nam diễn viên người Đài Loan không hề giàu có. Minh Đạo không chỉ phụng dưỡng cha mẹ, mà còn phải trả những khoản nợ cờ bạc của anh trai.
    Source by: Zing.vn
  • Cảnh sát tiết lộ loạt tình tiết rúng động vụ việc anh trai Minh Đạo sát ...
    Cảnh sát tiết lộ loạt tình tiết rúng động vụ việc anh trai Minh Đạo sát ...
    Vụ anh trai Mình Đạo tự sát, khám nghiệm hiện trường cho thấy hung thủ rất có thể đã sử dụng món đồ bí mật trước khi ra tay giết vợ con.
    Source by: Kênh 14

Nana Komatsu

  • Top 1 Weibo rần rần gọi tên G-Dragon: Ông hoàng Kpop đang hẹn ...
    Top 1 Weibo rần rần gọi tên G-Dragon: Ông hoàng Kpop đang hẹn ...
    G-Dragon hẹn hò Nana Komatsu, động thái mới nhất của 2 người khiến công chúng tin tưởng họ đang muốn công khai tình cảm.
    Source by: Kênh 14
  • Rộ tin G-Dragon tái hợp tình cũ người Nhật
    Rộ tin G-Dragon tái hợp tình cũ người Nhật
    Theo trang tin 163 của Trung Quốc, dư luận đang dấy lên nghi vấn G-Dragon 'yêu lại từ đầu' nữ diễn viên Nhật Bản Nana Komatsu. Cả hai từng dính tin đồn ...
    Source by: Báo Thanh Niên

Gấu Koala

  • 7 điều đáng chú ý về gấu Koala của Australia
    7 điều đáng chú ý về gấu Koala của Australia
    Cháy rừng ở Australia ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ động vật nước này, trong đó có gấu Koala, một loài mang tính biểu tượng với nhiều đặc điểm độc đáo.
    Source by: Zing.vn
  • Chuyện về 2 chú chó cứu hộ dũng cảm cứu gấu Koala trong nạn ...
    Chuyện về 2 chú chó cứu hộ dũng cảm cứu gấu Koala trong nạn ...
    Bear và Taylor được ca ngợi là những chú chó anh hùng giúp lính cứu hoả cứu những chú gấu túi Koala bị thương và mồ côi trong trận cháy rừng đang xảy ra ...
    Source by: Một Thế Giới

VinUni

  • Choáng với những hình ảnh mới nhất bên trong Đại học VinUni ...
    Choáng với những hình ảnh mới nhất bên trong Đại học VinUni ...
    Đi cùng với mức học phí cao ngất ngưởng thuộc top nhất nhì cả nước thì kiến trúc hoành tráng của Đại học VinUni cũng là một trong những yếu tố khẳng định vị ...
    Source by: Kênh 14
  • Những hình ảnh đầu tiên bên trong Đại học VinUni, trường học như ...
    Những hình ảnh đầu tiên bên trong Đại học VinUni, trường học như ...
    Trên diện tích rộng 23hecta, cơ sở vật chất Đại học VinUni đáp ứng tiêu chuẩn QS 5 sao của tổ chức kiểm định thế giới.

Trọng Đại

  • Trọng Đại quá...
    Trọng Đại quá...
    Dù là cầu thủ đa năng, chơi được cả tiền vệ và trung vệ nhưng con đường trên tuyển của Trọng Đại quá lận đận. Trong khi đồng đội Hoàng Đức đã lên đội ...
    Source by: Báo Đồng Nai

1917

  • Phim thế chiến 1917 không ngôi sao vẫn làm nên kỳ tích Quả cầu ...
    Phim thế chiến 1917 không ngôi sao vẫn làm nên kỳ tích Quả cầu ...
    TTO - So với các đề cử như Joker, The Irishman, Two Popes, Marriage story... ở hạng mục Phim chính kịch hay nhất Quả cầu vàng 2020, 1917 có vẻ "lặng lẽ" ...

Nhật Kim Anh

  • Nhật Kim Anh lần đầu hé lộ lý do khiến hôn nhân với chồng cũ tan vỡ
    Nhật Kim Anh lần đầu hé lộ lý do khiến hôn nhân với chồng cũ tan vỡ
    Nhật Kim Anh gây chú ý khi viết một tâm thư dài để điểm lại những biến cố và sóng gió trong năm vừa qua.
    Source by: Báo Lao Động
  • Nhật Kim Anh tiết lộ từng yêu thầm Quang Vinh
    Nhật Kim Anh tiết lộ từng yêu thầm Quang Vinh
    Tuần này, bất ngờ xuất hiện tại chương trình Ký ức vui vẻ, Quang Vinh khiến khán giả ngất ngây khi được sống lại một thời thanh xuân đã qua.
    Source by: Báo Thanh Niên

Cháy rừng ở Úc

  • Gần 2000 ngôi nhà bị thiêu rụi trong đám cháy ở Úc
    Gần 2000 ngôi nhà bị thiêu rụi trong đám cháy ở Úc
    Gần 2.000 ngôi nhà đã bị thiêu rụi trong cuộc khủng hoảng cháy rừng kéo dài hàng tháng qua tại Úc. Trong khi đó các nhân viên chữa cháy đang điên cuồng ...
    Source by: BBC Tiếng Việt
  • Người Việt giữa thảm họa cháy rừng ở Úc
    Người Việt giữa thảm họa cháy rừng ở Úc
    Chúng tôi chỉ biết cầu nguyện mong cháy rừng không tiếp tục lan rộng... khi mỗi ngày phải hít thở bầu không khí đang ở mức nguy hiểm nhất thế giới.
    Source by: Báo Thanh Niên

Barca

  • Hơn 1 tỷ lượt người xem Wu Lei phá lưới Barca
    Hơn 1 tỷ lượt người xem Wu Lei phá lưới Barca
    Wu Lei từng được coi là hợp đồng thương mại tại Espanyol nhưng tiền đạo người Trung Quốc đang dần khẳng định được giá trị tại La Liga.
    Source by: Zing.vn
  • Bàn thắng của cầu thủ Trung Quốc vào lưới Barca đạt hơn 1 tỉ lượt ...
    Bàn thắng của cầu thủ Trung Quốc vào lưới Barca đạt hơn 1 tỉ lượt ...
    TTO - Bàn thắng của Wu Lei ghi được trong trận Espanyol hòa Barca 2-2 ở vòng 19 La Liga đã đạt kỷ lục 1 tỉ lượt xem. Giới truyền thông Trung Quốc vẫn đang ...

Soure by: Tuổi trẻ


Facebook Google twitter
Tags: Bảo bọc con quá mức và những hệ lụy